Besmele verileri

Şimdi Kuran’ın matematiksel yapısının içine gerçekten girmeye başlıyoruz.

İlk durağımız, kimsenin bilmediği gizli bir ifade değil. Tam tersine, İslam dünyasında belki de en çok bilinen, en çok duyulan ve en çok tekrarlanan cümlelerden biri:

Bismillahirrahmanirrahim.

Yemekten önce söylenir. Bir işe başlarken söylenir. Kitapların, mektupların ve konuşmaların başına yazılır. Yüzyıllardır milyonlarca insanın dilindedir. Belki de tam bu kadar tanıdık olduğu için, üzerinde durup gerçekten bakma ihtiyacı hissetmeyiz.

Oysa Kuran’ın açılış cümlesi olan Besmele son derece küçük bir yapıdır: yalnızca dört kelime ve Arapça aslında 19 harf.

Hepsi bu.

Şimdi göreceğimiz şey, bu dört kelimelik küçücük cümlenin içine ne kadar yoğun bir sayısal düzenin sığabildiğidir.

Harflerin de sayı olduğu bir dünya: Ebced

Önce kullandığımız sayıları tanıyalım. Çünkü birazdan yapacağımız hesaplarda dışarıdan seçilmiş, Besmele’ye sonradan giydirilmiş sayılar kullanmayacağız. Verilerin tamamı cümlenin kendi bünyesinden çıkacak: kelimelerin sırasından, harf sayılarından, harflerin konumundan ve harflerin tarihsel sayı değerlerinden.

Bugün sayı yazmak için 0’dan 9’a kadar ayrı rakam işaretleri kullanmamız bize o kadar doğal geliyor ki, bunun insanlık tarihinde her zaman böyle olmadığını kolayca unutuyoruz. Oysa farklı toplumlar yüzyıllar boyunca harfleri aynı zamanda sayı yazmak için de kullandılar.

Bunun bugün herkesin kolayca tanıyabileceği örneği Roma rakamlarıdır. Latin alfabesindeki I, V, X, L, C, D ve M işaretleri sayı yazımında sırasıyla 1, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1000 değerlerini taşır. C hâlâ C harfidir; fakat Roma rakamıyla yazılmış bir sayı içinde 100’dür. D bir harftir; aynı zamanda 500’dür. M ise 1000’dir.

Ebced de aynı temel fikrin Arap yazı geleneğindeki tarihsel karşılıklarından biridir. Harflere, eski alfabetik sıraya göre belirlenmiş sayısal değerler verilir. İlk harfler birler basamağını taşır; sonra onlar, yüzler gelir ve değerler 1000’e kadar ilerler. Örneğin Elif 1, Be 2, Cim 3, Dal 4, He 5; Ya 10, Kef 20, Lam 30, Mim 40, Nun 50; Qaf 100, Ra 200 ve Ğayn 1000 değerindedir.

Bu sistem yalnızca mistik yorumlarda kullanılan bir yöntem değildir. Tarih boyunca sayı yazımı ve numaralandırmada kullanılmış; astronomik tablolarda ve tarih düşürme geleneğinde de yaşamaya devam etmiştir. Biz burada ebcedi bir fal veya tılsım aracı olarak değil, harflerin tarihsel sayı değerlerini veren bir veri sistemi olarak kullanacağız.

Bir kelimenin ebced değerini bulmak için yapılan işlem basittir: o kelimeyi oluşturan harflerin sayısal değerleri toplanır.

Şimdi Besmele’nin dört kelimesine, harf sayılarına ve ebced değerlerine bakalım:

Bu tablo küçük. Hatta ilk bakışta fazlasıyla küçük.

Dört kelime. Harf sayıları 3, 4, 6 ve 6. Toplam 19 harf. Dört kelimenin ebced değerleri ise 102, 66, 329 ve 289; hepsinin toplamı 786.

Peki bu kadar küçük bir veri kümesinden ne çıkabilir? Birkaç toplam yaparız, bazı sayıları yan yana yazarız, belki bir iki ilginç tesadüf görür ve yolumuza devam ederiz. Sıradan bir cümleden bundan fazlasını beklemek için ortada henüz hiçbir sebep yok.

İlerleyen işaretlerde bazen sayıları toplayacağız, bazen de sıralarını bozmadan yan yana yazarak tek bir uzun sayı oluşturacağız. Örneğin 4, 19 ve 786 değerlerini sırayla yan yana yazmak 419786 sayısını verir. Web görünümünde veri blokları boşlukla ayrılır; sayı kopyalanırken tek bir bütün olarak kullanılabilir.

Hazırsanız, en basitinden başlayalım.

İşaret 1: Daha ilk sayımda 19

Önce hiçbir karmaşık işlem yapmayalım. Toplama yok, çarpma yok, ebced hesabı bile yok. Besmele’nin Arapça aslındaki harfleri yalnızca tek tek sayalım.

Sonuç: 19 harf.

Tek başına 19 harfli bir cümlenin varlığı elbette bir mucizeyi kanıtlamaz. Bunu yalnızca ilk işaret olarak cebimize koyalım. Çünkü daha cümlenin yüzeyindeyiz.

İşaret 2: Eksik görünen Besmele nereye gitti?

Şimdi dört kelimelik cümlenin dışına çıkıp Kuran’ın bütününe bakalım.

Kuran 114 sureden oluşur:

Besmele surelerin açılış ifadesidir. Bu yüzden ilk bakışta 114 surenin başında 114 Besmele görmeyi beklersiniz.

Ama görmezsiniz.

9. surenin başında Besmele yoktur. Böylece sure başlarındaki Besmeleleri saydığımızda karşımıza 114 değil, 113 çıkar. İlk cümlesi 19 harf olan ve toplam sure sayısı 19’un katı olan bir kitapta, açılış ifadelerinden birinin eksik görünmesi ister istemez dikkat çekicidir.

Fakat metin burada bitmez. 27. surenin 30. ayetine geldiğimizde, bu defa sure başında olmayan ikinci bir Besmele ile karşılaşırız. Süleyman’ın mektubunun içinde Besmele yeniden karşımıza çıkar.

Böylece eksik görünen bir Besmele, metnin başka bir noktasında tamamlanır:

Üstelik 9. sureden 27. sureye kadar iki uç dahil sayıldığında tam 19 sure vardır.

Bir ayrıntı daha: fazladan Besmele 27. surenin 30. ayetindedir. Sure ve ayet numarasını topladığımızda:

Yani 9. surenin başındaki dikkat çekici yokluk, sistemi bozup geçen bir eksiklik gibi durmuyor. Tam tersine, 19 sayısının Kuran’ın fiziksel yerleşimine nasıl işlendiğini gösteren yeni bir katman açıyor.

İşaret 3: Dört kelime, 19 harf ve 786

Şimdi yeniden ana tablomuza dönelim. Besmele hakkında cümlenin tamamına ait üç temel bilgiyi biliyoruz: 4 kelime, 19 harf ve toplam 786 ebced değeri.

Bunlar bizim seçtiğimiz keyfî sayılar değil; cümlenin doğrudan kendi özellikleri.

Üç değeri sıralarını bozmadan yan yana yazalım:

Ortaya çıkan sayı 19’a kalansız bölünüyor:

İlk işarette yalnızca harf sayısı 19’du. Şimdi kelime sayısı, harf sayısı ve bütün cümlenin ebced değeri birlikte tek bir sayı oluşturuyor ve sonuç yine 19’u veriyor.

Hâlâ “güzel bir tesadüf” diyebilirsiniz. Devam edelim.

İşaret 4: 19 bir kez değil, üç kez çıkıyor

Besmele Kuran’ın ilk ayetidir. Ayet numarası 1’dir. Toplam harf sayısı 19’dur. Dört kelimenin harf sayıları ise sırasıyla 3, 4, 6 ve 6’dır.

Bu bilgileri aynı sırayla yan yana yazalım:

Şimdi bu sayıyı 19’a bölelim:

Tam bölündü. Bir kez daha 19’a bölelim:

Yine tam bölündü. Bir kez daha:

Yine kalan yok.

Burada matematik diliyle “19’un küpü” deyip geçmek istemiyorum. Asıl çarpıcı olan şey formülün adı değil. Ortaya çıkan sayı 19’a bir kez değil, üç kez arka arkaya kalansız bölünüyor. Bir katmanı kaldırıyorsunuz, altında 19 var. Onu kaldırıyorsunuz, yine 19. Bir kez daha kaldırıyorsunuz, yine 19.

19 sayısı, ortaya çıkan bu sayının adeta iliklerine kadar işlemiş durumda.

Ve hâlâ yalnızca dört kelimelik cümlenin en temel özellikleriyle oynuyoruz.

Şimdi biraz daha derine inelim. İlk dört işarette cümlenin en temel parametrelerini kullandık. Bundan sonra kelimelerin sırası, birikimli harf sayıları ve ebced değerleri de işin içine girecek. Veriler değişmeyecek; yalnızca aynı cümleye başka açılardan bakacağız.

İşaret 5: Kelime sırası da hesaba katıldığında

Besmele’deki kelimelerin sırası 1, 2, 3 ve 4’tür; harf sayıları ise 3, 4, 6 ve 6. Her kelimenin sıra numarasını hemen yanına o kelimenin harf sayısını yazarak ilerleyelim:

Ortaya çıkan sayı yalnızca 19’a değil, 19’a iki kez kalansız bölünebiliyor.

İşaret 6: Harfler birikerek ilerlediğinde

Birinci kelimede 3 harf vardır. İkinci kelimenin sonuna geldiğimizde toplam 7, üçüncü kelimenin sonunda 13, Besmele’nin sonunda ise 19 harfe ulaşırız. Bu birikimli değerleri kelime sıralarıyla birlikte yazalım:

Yine kalan yok.

İşaret 7: Bu kez kelimelerin ebced değerleri

Şimdi harf sayılarını bırakıp tabloda zaten bulunan kelime ebcedlerini kullanalım. Kelime sıraları 1, 2, 3, 4; karşılarındaki değerler 102, 66, 329 ve 289:

Aynı dört kelime, bu kez sayı değerleriyle okunduğunda da ortaya çıkan uzun sayı 19’a tam bölünüyor.

İşaret 8: Ebced değerleri birikerek ilerlediğinde

Kelime ebcedlerini birikimli olarak toplayalım. İlk kelimede 102; ikinci kelimeyle 168; üçüncüyle 497; bütün Besmele tamamlandığında 786:

Birikimli okuma da aynı sonucu bozmadı.

İşaret 9: Harf sayısı ile ebcedi tek değerde birleştirirsek

Her kelime için harf sayısını o kelimenin ebced değerine ekleyelim. Böylece sırasıyla 105, 70, 335 ve 295 elde ederiz. Bu dört yeni değer yine kelime sıralarıyla birlikte yazıldığında:

Ortaya çıkan sayı yine 19’a kalansız bölünüyor.

İşaret 10: Yalnızca ilk ve son harfleri alsak?

Şimdi her kelimenin tamamını bile kullanmayalım. Dört kelimenin yalnızca ilk ve son harflerinin ebced değerlerini toplayalım. Sırasıyla 42, 6, 51 ve 41 değerleri ortaya çıkar:

Cümlenin yalnızca sınır harflerine bakıldığında bile aynı ortak sayı yeniden karşımıza çıkıyor.

Buraya kadar kelimeleri bir bütün olarak ele aldık. Şimdi Besmele’yi harf harf açacağız. Bu noktadan sonra sayılar uzayacak; fakat yöntem değişmeyecek. Her uzun sayının hangi parçadan oluştuğunu açıkça göstereceğiz.

İşaret 11: Kelimeleri harf harf açtığımızda

Her kelimenin sıra numarasını yazıp ardından o kelimedeki harflerin ebced değerlerini tek tek sıralayalım. Böylece 37 basamaklı bir sayı oluşur:

Harfler tek tek görünür hale geldiğinde de sonuç 19’a tam bölünüyor.

İşaret 12: Harfin kelime içindeki konumunu da ekleyelim

Bu kez her harfin ebced değerinden önce, o harfin kendi kelimesi içindeki sıra numarasını yazıyoruz. Birinci harf, ikinci harf, üçüncü harf… Veri büyüyor ama kullanılan hiçbir unsur dışarıdan gelmiyor:

Oluşan 56 basamaklı sayı da 19’a kalansız bölünüyor.

İşaret 13: Bu kez Besmele içindeki genel konum

Her harfin ebced değerinin yanına, o harfin Besmele’nin tamamındaki sıra numarasını yazalım. İlk harf 1, son harf 19. Böylece harfin değeriyle cümle içindeki yeri aynı dizide buluşuyor:

Sonuç yine 19’a tam bölünüyor.

İşaret 14: Kelime sıra numarası da diziye girerse

Bir önceki diziyi aynen koruyor, yalnızca her kelimenin sonuna o kelimenin sıra numarasını ekliyoruz:

Yerleşime eklenen yeni bilgi 19 düzenini bozmuyor.

İşaret 15: Kelime sıra numarası yerine kelimenin toplam değeri

Şimdi aynı yapıdaki kelime sıra numaralarını çıkarıp onların yerine kelimelerin toplam ebced değerlerini koyuyoruz: 102, 66, 329 ve 289.

Yine tam bölünme.

İşaret 16: Aynı değerleri bu kez kelimelerin başına alalım

Verileri değiştirmiyoruz. Yalnızca 102, 66, 329 ve 289 olan kelime toplamlarını bu kez ilgili kelimelerin başına taşıyoruz:

Yer değişiyor; 19’a kalansız bölünme değişmiyor.

İşaret 17: Harf sayısı, toplam değer ve tek tek harfler

Bu kez her kelimeyi üç katmanla temsil ediyoruz: önce harf sayısı, sonra kelimenin toplam ebced değeri, ardından harflerin tek tek ebced değerleri:

Ortaya çıkan sayı yine 19’un tam katı.

İşaret 18: Aynı bilgiler, başka bir diziliş

Bir önceki işarette kelimenin toplam ebced değeri harflerin önündeydi. Şimdi aynı değeri kelimenin sonuna alalım. Başka hiçbir veriyi değiştirmiyoruz:

Ve sonuç yine 19’a kalansız bölünüyor.

Son üç işarette bakış açımızı bir kez daha değiştirelim. Artık harflerin sayı değerlerinin yanında, yalnızca cümle içindeki fiziksel konumlarını ve Kuran genelindeki kelime sayımlarını kullanacağız.

İşaret 19: Kelimeleri yalnızca harf konumlarıyla temsil edersek

Besmele’nin 19 harfini baştan sona 1’den 19’a kadar numaralandıralım. Böylece dört kelime sırasıyla 123, 4567, 8910111213 ve 141516171819 sayılarıyla temsil edilir. Bu dört temsil sayısını topladığımızda:

Burada ebced değeri bile kullanmadık. Yalnızca harflerin cümle içindeki konumları yetti.

İşaret 20: Konum dizisinin sonuna kelime sırasını eklersek

Bir önceki konum temsillerini bu kez yan yana yazalım ve her kelimenin sonuna kelime sıra numarasını ekleyelim:

Aynı 19 harfin yalnızca konum ve kelime sırası bilgileriyle kurulan yeni sayı da 19’a tam bölünüyor.

İşaret 21: Dört kelimenin Kuran genelindeki yankısı

Son olarak Besmele’nin dört temel kelimesini Kuran’ın tamamında izleyelim. Kullandığımız sayım verilerine göre İsm, Allah, Er-Rahman ve Er-Rahim kelimelerinin geçiş sayıları sırasıyla 19, 2698, 57 ve 114’tür. Dikkat çekici olan, aynı sayıların ebced değeri 19’un katı olan bazı ilahi isimlerde de karşımıza çıkmasıdır:

Bu son tablo artık yalnızca dört kelimelik cümlenin iç yapısına değil, Besmele’nin Kuran’ın bütünü içindeki kullanımına bakmaktadır.

Şimdi başladığımız yere dönelim.

Elimizde yalnızca dört kelime vardı. Toplam 19 harf. İlk bakışta son derece sınırlı birkaç veri: sıra numaraları, harf sayıları, konumlar ve tarihsel sayı değerleri.

Fakat aynı cümleyi bir katman daha açtığımızda, sonra bir katman daha, sonra bir katman daha incelediğimizde 19 sayısı tekrar tekrar karşımıza çıktı. Bazen doğrudan harf sayısında, bazen Kuran’daki fiziksel yerleşimde, bazen kelime ve harf değerlerinin dizilişinde, bazen de harflerin yalnızca konumlarında.

Tek bir sonuçtan söz etmiyoruz. Aynı dört kelimenin farklı ve tanımlı özelliklerinden üretilen çok sayıda yapının aynı sayıya işaret etmesinden söz ediyoruz.

Ve bu, kitabın ilk teknik bölümüydü.

Kuran’ın kapısını açan cümle Besmele ise, o kapının üzerinde 19 sayısının izi daha ilk bakışta görünmeye başlıyor.